دزفول از شهرهای استان خوزستان در جنوب غربی ایران است که در کنار رودخانه دز واقع شده است. نام دزفول برگفته از پل دژ مانند آن است. دزفول (dezful) همچنین در گویش محلی به نام های دٍزفیل (dezfil) و دٍسفیل (desfil) نیز خوانده می شود.
با تحقیقات پروفسور آلمانی مشخص شده است . در محل دزفول فعلی در گذشته شهری به نام آوان قرار داشته که پایتخت تمدن گسترده عیلامیان بوده است . و می توان با توجه به اینکه عیلامیان اولین حکومت گسترده ایران بوده اند دزفول را نخستین پایتخت ایران نامید.
  

دزفول از شهرهای استان خوزستان در جنوب غربی ایران است که در کنار رودخانه دز واقع شده است. نام دزفول برگفته از پل دژ مانند آن است. دزفول (dezful) همچنین در گویش محلی به نام های دٍزفیل (dezfil) و دٍسفیل (desfil) نیز خوانده می شود. در محل دزفول فعلی در گذشته شهری به نام آوان قرار داشته که پایتخت تمدن گسترده عیلامیان بوده است . و می توان با توجه به اینکه عیلامیان اولین حکومت گسترده ایران بوده اند دزفول را نخستین پایتخت ایران نامید.
  
 مناطق اطراف دزفول در حدود 5000 سال زیستگاه مردم این نواحی بوده است.
مقبره های تاریخی بسیار زیادی از 1250 سال قبل از میلاد مسیح تا حدود 600 سال بعد از آن در این منطقه وجود دارند. آثار باستانی بسیار زیادی از کشفیات این منطقه بدست آمده که در موزه های شهر موجودند. مساجد و مقبره های بسیاری ار قرن های 15 تا 19 هجری در شهر وجود دارند.
اولین مرکز تجاری شمال خوزستان است که از طریق آن با استان لرستان ارتباط تجاری برقرار بوده است. دزفول از نظر تولیدات کشاورزی ازجمله سبزیجات و صیفی جات مفام نسخت را در ایران در دست دارد. همچنین کارخانجات و کارگاههای پنبه ریسی زیادی را در خورد جای داده است. و هم اکنون صنایع کوچک و متوسط زیادی در این شهر به تولید مشغولند. دزفول بر شاهراه ارتباطی تهران - اهواز (مرکزاستان خوزستان) واقع است.
 

جاذبه جالب توجه شهر پل 410 متری (1345 فوت) و کمانی شکل آن است که عرض رودخانه دز را می پیماید. تاریخ دانان معتقدند که تاریخچه این پل به قرن چهارم بعد از میلاد مسیح برمی گردد و همچنین قسمت اعظم آن در قرون 15 و 16 بعد از میلاد بازسازی شده است. این پل از سه طاق تشکیل شده است که طاق وسط آن طول بیشتری دارد. این پل در گذشته به مثابه دروازه غربی شهر بوده و عبور مرور آن کنترل شده است. نکته قابل توجه در مورد این پل آن است که هنوز هم عبور و مرور روی آن انجام می شود و وسایل نقلیه از این پل جهت عظیمت به آن سمت رودخانه استفاده می کنند. آسیابهای آبی در زیر این پل جلوه با شکوه و دیدنی به آن بخشیده اند. شایان ذکر است که این پل قدیدمی ترین پلی است که وسایل نقلیه روی آن تردد دارند.
 

 دزفول از شهرهایی است که نقش وسیعی در پیروزی انقلاب اسلامی ایران دارد. همچنین دزفول در زمان جنگ تحمیلی عراق بر علیه ایران بارها مورد اصابت موشک های دشمن قرار گرفت و همچنین رشادت ها و از خودگذشتگی های این ملت غیور و همچنین اهداء شهدای فراوان این شهر موجب شد تا امام خمینی فرمودند : "دزفول دین خود را به اسلام ادا کرد". ویرانی های ناشی از جنگ تحمیلی اکثرا در سال های بعد از ترمیم شده است ولی هنوز آثاری از آن دوره برجای مانده است. مقاومت های ملت غیور ایم مرز و بوم موجب تا دزفول در این دوره به شهر استقامت معروف گردد.
 

جلگه خوزستان سرزمین صاف و بی عارضه و مستطیل شكلی است كه عرض آن از 110 كیلومتر در شمال تا 200 كیلومتر در جنوب تفاوت می‌كند، بلندترین نقطه این جلگه ،  در دزفولكه د ر300 كیلومتری دریا واقع شده فقط 180 متر ارتفاع دارد و به این ترتیب شیب عمومی جلگه خوزستان 60 سانتی‌متر در كیلومتر بیشتر نیست.شهرستان دزفول حدود 8759 كیلومتر مربع مساحت دارد، از طرف شمال به خرم‌آباد، از شر ق به شوشتر و مسجد سلیمان، از مغرب به دهلران و دشت‌آزادگان، از جنوب به اهواز محدود است.شهرستان دزفول در 32 درجه و 24 دقیقه عرض شمالی و 48 درجه و 24 دقیقه طول شرقی گرینویچ قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دریا 143 متر می‌باشد.

فاصله شهرستان دزفول تا اندیمشك 10 كیلومتر، تا شوش 24 كیلومتر، تا شوشتر 55 كیلومتر، تا اهواز 164 كیلومتر و تا تهران 717 كیلومتر می‌باشد. ارتفاعات قسمت شمالی شهرستان كوهستانی و قسمت مركزی و جنوبی آن دشت است. مرتفع‌ترین قله كوههای شمالی بنام قله كوه سالن به ارتفاع 2464 متر و قله كرناس به ارتفاع 2550 متر می‌باشد.دزفول آب و هوایی صحرایی، نسبتاً خشك با تابستانهایی گرم و زمستانهایی معتدل دارد. در تابستان گرمای دزفول بعضی اوقات تا 60 درجه سانتیگراد و در زمستان به نزدیك صفر درجه می‌رسد.در تابستان بعضی اوقات رطوبت هوا بالا رفته و شرجی بوجود می‌آید كه تحمل هوا برای ساكنین منطقه دشوار و طاقت فرساست.

صنایع دستی دزفول عبارتند از:
مد‌‌‌‌مالی، سبد‌بافی، خراطی، فراورده‌های چوبی و نازك‌‌كاری مانند: قلیان سازی، زیر قلیان، شمعدان، چوب لباسی، ورشو‌سازی، قلمزنی طلا و نقره، لنگ بافی، چفیه بافی و غیره

متوسط باران سالانه آن250 میلی‌متر و رطوبت آن میانحداقل 22 درصد و حداكثر حداقل دمای دزفول 3 درجه و  حداكثر 50 درجه سانتیگراد است. كوهها و ارتفاعات اطراف دزفول عبارتند از:‌كوه سالن، كوه كرناس،‌كوه لنگر، كوه برآفتاب، كوه تفتان، كوه تنگوان و كوه هدا، كه مرتفع‌ترینآنها ، كوه كرناس با 2550متر  و كوه سالن با 2464 متر ارتفاع می‌باشد.رودخانه‌های مهم این شهرستان رودخانه دز و رودخانه كرخه می‌باشد، بادی كه از این ناحیه از طرف جنوب خاوری می‌وزد مرطوب است و در  تابستان هوا راگرم و زمستان معتدل می‌نماید و باد شمالی غربی، تابستان هوا را معتدل و زمستان هوا را سرد مینماید